"เราเร่งที่จะแก้ปัญหาในทุกด้าน เพื่อนำพาการฟื้นตัวเศรษฐกิจในประเทศให้เร็วที่สุด"

น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี

"เราพร้อมที่จะเป็นที่พึ่ง แก่ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมไทย ในทุกสิ่งทุกอย่าง ที่เราจะทำให้ท่านได้"

นายประเสริฐ บุญชัยสุข รมต.ว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม

"เราทำงานแบบไม่มีวันหยุด เพื่อมุ่งหาทุกวิถีทางเยี่ยวยา แก่ท่านผู้ประกอบการ ที่ประสบอุทกภัย"

ดร.วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม

"เรามุ่งมั่นจัดตั้งโครงการต่างๆไว้ในช่วยน้ำท่วม.com ที่จะพาธุรกิจท่านผ่านพ้นวิกฤตการณ์นี้"

นางอรรชกา สีบุญเรือง อธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
องค์ความรู้สำหรับผู้ประกอบการที่ประสบอุทกภัย

มารู้จัก Total Productive Maintenance TPM กันเถอะ

06/12/2554 view 1,465

วัตถุประสงค์

            เพื่อให้มีการใช้และบำรุงรักษาเครื่องจักรอุปกรณ์อย่างเป็นระบบ และมีประสิทธิภาพ

เป้าหมายหลัก 5 ประการของ TPM

1. การปรับปรุงประสิทธิภาพโดยรวมของเครื่องจักรและ    

    อุปกรณ์สูงขึ้น

2. การสร้างระบบบำรุงรักษาด้วยตนเอง

3. สร้างระบบบำรุงรักษาของฝ่ายบำรุงรักษา

4.  ฝึกอบรมบุคลากรให้มีความชำนาญทั้งด้านการใช้และ

     การบำรุงรักษาเครื่องจักร

1.  การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance : PM)

วิธีการ             -    บำรุงรักษาเพื่อป้องกันการชำรุด ความเสียหาย วิธีการบำรุง                                                                             

                               รักษาเครื่องจักรตามเวลา หรือแผนล่วงหน้า

 ผู้รับผิดชอบ   -    หน่วยซ่อมบำรุง

                        -    ผู้วางแผนและผู้ติดตาม

2.  การบำรุงรักษาเชิงแก้ไขปรับปรุง (Corrective Maintenance: CM)

วิธีการ            -  ปรับปรุงแก้ไขจุดอ่อน/ข้อเสีย ของเครื่องจักร เพื่อลดความถี่  

                          ของความเสียหาย โดยพิจารณาถึง ความคุ้มค่าการทำงานด้วย

ผู้รับผิดชอบ   -  หน่วยซ่อมบำรุง

                         -  วิศวกร/ออกแบบ และผู้ให้ข้อมูล

3.  การป้องกันการบำรุงรักษา (Maintenance Prevention : MP)

วิธีการ            -  ออกแบบเครื่องจักรให้ใช้ทนทาน

                       -  เลือกใช้เทคนิคใหม่ วัสดุดีกว่าเดิม

                       -  เลือกใช้เครื่องจักรที่มีคุณสมบัติดี

ผู้รับผิดชอบ    ทำร่วมกันหลายหน่วย

                       -  ออกแบบ

                       -  วิจัย

                       -  จัดหา   

4.  การซ่อมบำรุงหลังเกิดเหตุเสียหาย (Break Down Maintenance : BM)

วิธีการ            -  ซ่อมเครื่องหลังจากเกิดความเสียหายขัดข้อง

ผู้รับผิดชอบ   -  หน่วยซ่อมบำรุง

                         -  ผู้ใช้งานมีหน้าที่ให้ข้อมูล

5.  การบำรุงรักษาด้วยตนเอง (Self Maintenance : SM)

วิธีการ            -  ผู้ใช้งานเครื่องจักรให้ถูกต้อง และดูแลเครื่องจักรในเบื้องต้น

                          อย่างเป็นระบบต่อเนื่องโดยผ่านงานปฏิบัติของกลุ่มย่อย               

                          (Small group)

ผู้รับผิดชอบ   -  ผู้ใช้เครื่องจักร

การบำรุงรักษาด้วยตนเอง (Self Maintenance : SM)

วัตถุประสงค์

1. การป้องกันการเสื่อมสภาพ

    -  ใช้เครื่องจักรถูกวิธีตามคู่มือการใช้

    -  ดูแลทำความสะอาด หยอดน้ำมันขันแน่น

2. การวัดการเสื่อมสภาพ

    -  ตรวจเช็คประจำวัน โดยประสาททั้ง 5

    -  ตรวจสอบเป็นระยะด้วยมือง่ายๆ

3. การทำให้กลับสู่สภาพเดิม

     -  การเปลี่ยนชิ้นส่วนด้วยตนเอง

     -  ให้ข้อมูลข้อขัดข้องแก่หน่วยซ่อมบำรุงเครื่องจักร

การบริหาร

ผู้บริหาร           ประกาศนโยบาย          เป้าหมาย            แผนงาน-จัดตั้งกลุ่ม

การกำหนดนโยบาย    เป็นการทำงานเป็นระบบ

                                        ปรับปรุงเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ

                                        เพื่อความปลอดภัย

                                       ง่ายต่อการบำรุงรักษา

                                       ถูกต้องตามหลักการ

วิธีการทำ Self Maintenance : SM

ขั้นตอนการบำรุงรักษาด้วยตนเอง

1.  การบริหารกลุ่ม

2.  จัดทำรายงานเครื่องจักร-อุปกรณ์

3.  การทำความสะอาดเครื่องจักร-อุปกรณ์

4.  การตรวจสอบการขันแน่น

5.  การตรวจสอบการหล่อลื่น

6.  การแก้ไขต้นเหตุความสกปรก

ขั้นตอนการบำรุงรักษาด้วยตนเอง

7.  แผนงานการบำรุงด้วยตนเอง

8.  กำหนดชื่อประจำเครื่องจักร

9.  เขียนขั้นตอนวิธีการใช้เครื่องจักร-อุปกรณ์

10. ประวัติการบำรุงรักษาเครื่องจักร-อุปกรณ์

11. การตรวจสอบ

12. แผนผังแสดงที่ตั้งเครื่องจักร-อุปกรณ์

13. มาตรฐานการบำรุงรักษาด้วยตนเอง

ขั้นตอนการบำรุงรักษาด้วยตนเอง

14. บันทึกการใช้งานเครื่องจักร-อุปกรณ์

15. การแก้ไข/ปรับแต่งเครื่องจักร-อุปกรณ์

16. การซ่อมเครื่องจักรเล็กๆน้อยๆโดยผู้ใช้เครื่องจักร

17. ระบบการแจ้งซ่อม

18. การจัดทำและการรวบรวมเอกสาร

19. การปรับปรุงเอกสาร

20. ระบบเอกสาร

การบริหารกลุ่ม

1.  การจัดตั้งกลุ่ม

     -  การจดทะเบียนกลุ่ม

     -  การจัดทำแผนผังความรับผิดชอบ

2.  การประชุมกลุ่ม

     -  มีประชุมต่อเนื่อง

     -  บันทึกการประชุมทุกครั้ง

     -  รายงานผู้บังคับบัญชาทราบ    

     -  สมาชิกกลุ่มเข้าประชุมพร้อมเพรียงกัน

การจัดทำรายการเครื่อง

      *  จัดทำรายการเครื่องจักรทั้งหมดในความรับผิดชอบกลุ่ม

      *  นำเสนอผู้บังคับบัญชาลงนามทราบ   

การทำความสะอาดเครื่องจักร

*   ทำความสะอาดภายนอก

        *   ทำความสะอาดภายใน

การตรวจสอบการขันแน่น

      *   ตรวจสอบการขันแน่น ตามที่คู่มือกำหนด

      *   ทำเครื่องหมายที่น๊อต / สกรู ที่จำเป็น เช่น จุดที่เคลื่อนไหว, จุดที่มีการสั่นสะเทือน

การตรวจสอบการหล่อลื่น

      *  ตรวจสอบและเติมสารหล่อลื่นให้อยู่ในระดับที่กำหนด

      *  ทำเครื่องหมายเพื่อความสะดวกในการเติม

                                -   บอกชนิด / ประเภทที่ต้องเติม

                                -   บอกระดับ / ปริมาณที่ต้องเติม

การแก้ไขความสกปรก

         *   จัดทำเป็นมาตรฐานหรือมาตรฐาน 

                                -  แผนบำรุงรักษารายปี

                                -  อนุมัติโดยผู้บริหาร

                                -  จัดเก็บตามหลัก 5 ส

        *    รายงานผู้บังคับบัญชาทราบ

แผนการเก็บบำรุงรักษาด้วยตนเอง

   *   จัดทำแผนบำรุงรักษาตัวเองในระยะยาว

                -  กำหนดการตรวจสอบการขันแน่น

                -  กำหนดการตรวจสอบเพิ่มเติม

                -  กำหนดการทำความสะอาดทั้งภายนอกภายใน

    *  รายงานแผนงานให้ผู้บังคับบัญชาทราบ  

แผนการเก็บบำรุงรักษาด้วยตนเอง

      *    จัดทำและติดตั้งแผนงาน

                     -  ต้องได้รับการอนุมัติจากผู้บังคับบัญชา

                     -  ติดตั้ง / จัดเก็บไว้ในสถานที่ และตำแหน่งที่สามารถ

                      รับรู้และใช้งานได้ง่าย

                     -  ใช้หลัก 5 ส. มาประยุกต์

                     -  คำนึงถึงหลักความปลอดภัยด้วยเสมอ

กำหนดชื่อผู้รับผิดชอบประจำเครื่องจักร

      *   กำหนดชื่อผู้รับผิดชอบทุกอุปกรณ์

*   จัดทำป้ายแสดงชื่อผู้รับผิดชอบทุกอุปกรณ์

                      -  ติดในตำแหน่งรับรู้ได้ง่าย

                      -  นำหลัก 5 ส. มาประยุกต์

                      -  ต้องคำนึงถึงหลักความปลอดภัยด้วยเสมอ

เขียนขั้นตอนวิธีการใช้เครื่องจักร

          *    เขียนวิธีการใช้เครื่องจักร-อุปกรณ์แต่ละเครื่อง

                    -  ประชุมกลุ่มพิจารณาข้อกำหนด & ข้อควรระวัง ขั้นตอน

                      ครอบคลุม ตั้งแค่ก่อนใช้ /ขณะใช้ / หลังใช้

          *       ติดตั้ง / จัดเก็บขั้นตอนและวิธีการใช้เครื่องจักร-อุปกรณ์

                 แต่ละเครื่อง โดย

                    -  ติดตั้ง /จัดเก็บ ในตำแหน่งง่ายต่อการรับรู้

                    -  นำหลัก 5 ส. มาประยุกต์           

                    -  คำนึงถึงความปลอดภัย

ประวัติการซ่อมบำรุงรักษาเครื่องจักร

        *  จดบันทึกรายละเอียดการซ่อม  : อาการเสีย, สาเหตุ, วัน,

            เวลาเสีย, วิธีการแก้ไข, อะไหล่, ค่าใช้จ่าย, ผู้ซ่อม 

        *  แยกใส่แฟ้มประจำเครื่องจักร  :  นำหลัก 5ส. มาใช้

การตรวจสอบ

      *  จัดทำแบบฟอร์มการตรวจสอบ

                -  จัดทำหรือพิจารณาแบบฟอร์มโดยกลุ่ม

                -  ใช้แบบฟอร์มที่ทำตรวจสอบอุปกรณ์เป็นประจำ หรือแผนการตรวจสอบ

       *  การรายงานและการตรวจสอบ

                -  หัวหน้ากลุ่มรับทราบทุกครั้ง

                -  หัวหน้ากลุ่มลงนามรับทราบ

                -  หัวหน้ากลุ่มรวบรวมและรายงานให้ผู้บังคับบัญชาทราบทุกเดือน

แผนผังแสดงที่ตั้งของเครื่องจักรอุปกรณ์

                *  จัดทำและติดตั้งเครื่องหมายประจำเครื่องจักร-อุปกรณ์ทั้งหมด

                *  จัดทำแผนผังแสดงที่ตั้งพร้อมระบุหมายเลขประจำเครื่องจักร-

                 อุปกรณ์

มาตรฐานการบำรุงรักษาด้วยตนเอง

                *  มาตรฐานการบำรุงรักษาด้วยตนเอง

*  มาตรฐานตรวจสอบ

                *  มาตรฐานการทำงาน

                *  มาตรฐานการซ่อมแซม / ปรับแต่ง

                *  มาตรฐานการควบคุมวัสดุสำรอง

                *  มาตรฐานการบันทึกข้อมุล

ขั้นตอนการประชุมกลุ่มเพื่อพิจารณาการจัดทำมาตรฐาน ประกอบด้วย

1.  ภาพแสดงเครื่องจักรพร้อมแสดงจุดต่างๆ

2.  อธิบายรายละเอียดของมาตรฐานเพื่อใช้ในการตรวจสอบ

3.  อธิบายวิธีการทำความสะอาด ขันแน่น หล่อลื่น

4.  ระบุอุปกรณ์ที่ใช้ทำความสะอาด ขันแน่น หล่อลื่น

5.  ระบุเวลาที่ใช้ทำความสะอาด ขันแน่น หล่อลื่น

6.  ระบุความถี่และผู้ปฏิบัติในการทำความสะอาด ขันแน่น หล่อลื่น

การบันทึกการทำงานของเครื่องจักร

1.  ระยะเวลาเฉลี่ยระหว่างเหตุขัดข้อง    =   เวลารวมที่เครื่องจักรทำงาน    =   ดูประสิทธิภาพ

 (Mean Time Between Failure : MTBF)      จำนวนครั้งที่หยุดงาน                  เครื่องจักร

2.  ระยะเวลาเฉลี่ยของการแก้ไขเหตุขัดข้อง   เวลารวมที่เครื่องหยุด      =   ดูความสามารถ  

    (Mean Time To Repair :  MTTR)                  จำนวนครั้งที่หยุด                 ในการซ่อม     

การบันทึกการทำงานของเครื่องจักรอุปกรณ์

                *    จดบันทึกการใช้งานของเครื่องจักร-อุปกรณ์ลงในแบบ

                      ฟอร์มที่จัดทำขึ้น

                *    วัดประสิทธิภาพของเครื่องจักร-อุปกรณ์ตามความ

                      เหมาะสม



เอกสารแนบ : TPM : Total Production Maintenance การบำรุงรักษาทวีผลทุกคนมีส่วนร่วม
ข้อมูลองค์ความรู้โดย
อ.ภควัต รักศรี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ


กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม
ออกแบบและพัฒนาเว็บไซต์โดย
สำนักวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ